W ostatnim czasie przedstawiciel Fundacji Socjometr uczestniczył w warsztatach Design Thinking Smart Village 2025, organizowanych przez Departament GovTech Polska w Ministerstwie Cyfryzacji. Spotkanie poświęcone było wykorzystaniu metody design thinking w pracy nad rozwiązaniami wspierającymi rozwój inteligentnych wsi w Polsce.
Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli różnych środowisk: organizacji pozarządowych, samorządów, przedsiębiorców, świata nauki oraz instytucji publicznych. Taka formuła jest szczególnie istotna, ponieważ Smart Villages nie da się skutecznie rozwijać w ramach jednego sektora, jednej instytucji czy jednej perspektywy. To podejście wymaga współpracy, łączenia kompetencji oraz dobrej diagnozy lokalnych potrzeb.
Ministerstwo Cyfryzacji, zapraszając do udziału w warsztatach, podkreślało, że Smart Village to wizja nowoczesnej, przyjaznej mieszkańcom i środowisku wsi, która łączy lokalną tradycję z innowacjami. W oficjalnej informacji wskazano również na znaczenie technologii, takich jak Internet Rzeczy, sztuczna inteligencja czy analiza danych, ale także na potrzebę tworzenia praktycznych rozwiązań odpowiadających na realne wyzwania obszarów wiejskich.
Istotnym elementem spotkania była praca metodą design thinking. To podejście, oparte na empatii, współpracy, testowaniu i iteracyjnym dochodzeniu do rozwiązań, może być przydatnym narzędziem w projektowaniu działań lokalnych. Szczególnie wtedy, gdy punktem wyjścia nie jest gotowy pomysł technologiczny, ale rzeczywisty problem mieszkańców, ich doświadczenia, potrzeby i zasoby danej społeczności.
Z perspektywy Fundacji Socjometr szczególnie ważne jest jednak podkreślenie, że Smart Villages nie powinno być rozumiane wyłącznie jako rozwój lokalny z wykorzystaniem nowych technologii. Technologia może być ważnym narzędziem, ale nie powinna zastępować diagnozy społecznej, współpracy lokalnej, aktywności mieszkańców i świadomego zarządzania zmianą. Inteligentna wieś to nie tylko wieś „cyfrowa”, ale przede wszystkim społeczność zdolna do rozpoznawania swoich potrzeb, wykorzystywania zasobów i wdrażania rozwiązań dopasowanych do lokalnego kontekstu.
W tym sensie warsztaty organizowane przez Ministerstwo Cyfryzacji są ważnym krokiem w kierunku szerszej rozmowy o rozwoju Smart Villages w Polsce. Szczególnie cenne było stworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń między osobami reprezentującymi różne sektory. Rozmowy prowadzone podczas spotkania pokazały, że temat inteligentnych wsi budzi duże zainteresowanie, a uczestnicy nie tylko znają lokalne wyzwania, lecz także mają konkretne pomysły na działania związane z poprawą jakości życia, wykorzystaniem lokalnych zasobów, wzmacnianiem usług i rozwijaniem innowacji społecznych, środowiskowych oraz cyfrowych.
Dalszy rozwój tej koncepcji wymaga jednak strategicznego uporządkowania. Smart Villages jest tematem międzysektorowym i międzyresortowym. Z jednej strony naturalnie łączy się z kompetencjami Ministerstwa Cyfryzacji w zakresie technologii, kompetencji cyfrowych, usług publicznych i innowacji. Z drugiej strony w obecnym systemie wdrażania polityki rozwoju obszarów wiejskich bardzo ważną rolę odgrywa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Lokalne Grupy Działania oraz instrumenty dostępne w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej.
Dlatego rozmowa o Smart Villages powinna obejmować nie tylko pojedyncze projekty, aplikacje czy inwestycje infrastrukturalne, ale także pytania o model wdrażania tej idei w Polsce. W jakim kierunku powinniśmy ją rozwijać? Jak wspierać społeczności lokalne w przygotowywaniu dobrych koncepcji? Jak unikać sprowadzania Smart Villages wyłącznie do technologii? Jak łączyć działania cyfrowe, społeczne, środowiskowe i organizacyjne w spójne procesy rozwojowe?
Pojedyncze inicjatywy związane z ograniczaniem wykluczenia cyfrowego, rozwijaniem e-usług czy wdrażaniem nowych technologii są ważne, ale same w sobie nie tworzą jeszcze smart społeczności. Mogą natomiast stać się bardzo użytecznymi narzędziami, jeśli zostaną włączone w szerszą koncepcję rozwoju lokalnego — opartą na mieszkańcach, ich potrzebach, współpracy instytucji i zdolności do długofalowego działania.
Udział w warsztatach był okazją do wymiany doświadczeń, poznania perspektywy Ministerstwa Cyfryzacji oraz rozmowy o tym, jak mądrze wykorzystywać design thinking w pracy ze społecznościami lokalnymi. To ważna inicjatywa, która może przyczynić się do lepszego zrozumienia potencjału Smart Villages w Polsce. Warunkiem powodzenia jest jednak traktowanie tej idei nie jako kolejnego modnego hasła, lecz jako praktycznego podejścia do rozwoju obszarów wiejskich — wymagającego dobrej diagnozy, współpracy, odpowiednich narzędzi i strategicznego myślenia