Zakończyliśmy realizację kolejnego dużego procesu związanego z rozwojem Smart Village. W ostatnich miesiącach wspieraliśmy lokalne organizacje, sołtysów i mieszkańców w przygotowaniu 12 Koncepcji Inteligentnych Wsi na obszarze działania Lokalnej Grupy Działania Białe Ługi.
Prace były związane z naborem nr 2/2026/G/SV ogłoszonym przez LGD Białe Ługi w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027, interwencji LEADER / Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność. Nabór realizował cel Lokalnej Strategii Rozwoju Inteligentne Społeczeństwo oraz przedsięwzięcie 3.1 Inteligentna wieś. LGD obejmuje siedem gmin województwa świętokrzyskiego: Bogorię, Chmielnik, Daleszyce, Pierzchnicę, Raków, Staszów i Szydłów.
Cały projekt grantowy zakładał partycypacyjne opracowanie 14 koncepcji Smart Village, z których przy przygotowaniu 12 wsparcia udzielał nasz zespół. Wartość pojedynczego grantu przeznaczonego na przygotowanie koncepcji wynosiła maksymalnie 4 tys. zł, a łączna wartość projektu grantowego LGD – 56 tys. zł.
Najpierw mieszkańcy, później dokument
Od początku zależało nam, aby koncepcje nie były dokumentami przygotowanymi zza biurka. Smart Village ma sens tylko wtedy, gdy punktem wyjścia jest wiedza ludzi mieszkających w danej miejscowości.
Dlatego w poszczególnych miejscowościach pracowaliśmy z mieszkańcami nad diagnozą lokalnych potrzeb i zasobów. W zależności od miejsca wykorzystywaliśmy spotkania i warsztaty, ankiety, rozmowy z lokalnymi liderami, analizę SWOT czy wspólne porządkowanie propozycji działań. Ważne było nie tylko wskazanie problemów, ale również znalezienie tego, na czym dana społeczność może budować swój dalszy rozwój.
Takie podejście jest również zgodne z założeniami samego naboru LGD. W kryteriach oceny premiowano udział społeczności lokalnej oraz sołtysa lub rady sołeckiej w przygotowaniu koncepcji, a także współpracę z partnerami lokalnymi.
12 miejscowości, 12 różnych kierunków rozwoju
Nie próbowaliśmy tworzyć jednego modelu i kopiować go między miejscowościami. Każda z 12 koncepcji wynika z innej sytuacji lokalnej.
W jednych miejscowościach ważniejsze okazywały się miejsca integracji i infrastruktura społeczna, w innych bezpieczeństwo, komunikacja, rekreacja czy rozwój lokalnej oferty. Pojawiały się również rozwiązania wykorzystujące technologie cyfrowe, odnawialne źródła energii, ochronę środowiska, lokalne dziedzictwo czy aktywność organizacji społecznych.
Rolą naszego zespołu było przeprowadzenie i uporządkowanie procesu: zebranie wiedzy mieszkańców, przełożenie diagnozy na cele rozwojowe, połączenie pomysłów w spójne działania oraz przygotowanie dokumentów odpowiadających wymaganiom Smart Village.
Koncepcja ma być początkiem, nie końcem
To szczególnie istotne w przypadku LGD Białe Ługi. W Lokalnej Strategii Rozwoju koncepcje Smart Village zostały pomyślane jako punkt wyjścia do kolejnych przedsięwzięć. LGD zakłada, że przygotowane koncepcje mają stanowić bazę do przyszłych projektów i pozyskiwania środków na wdrażanie konkretnych rozwiązań.
Dlatego zakończenie prac nad dokumentami traktujemy raczej jako zamknięcie pierwszego etapu. Kolejnym powinno być stopniowe wdrażanie działań zapisanych przez mieszkańców: od prostych inicjatyw możliwych do wykonania lokalnie po większe przedsięwzięcia wymagające zewnętrznego finansowania.
Dziękujemy organizacjom przygotowującym koncepcje, lokalnym liderom, sołtysom i przede wszystkim mieszkańcom, którzy uczestniczyli w całym procesie. Bez ich wiedzy o własnych miejscowościach te dokumenty nie miałyby większej wartości.
Dla nas to kolejnych 12 doświadczeń pokazujących coś, co w pracy nad Smart Village widzimy bardzo wyraźnie: dobre rozwiązania dla wsi nie zaczynają się od technologii. Zaczynają się od właściwego rozpoznania problemu, współpracy ludzi i pomysłu na wykorzystanie lokalnych zasobów.