Model Smart Village rozwijany przez Fundację Socjometr w Pękowicach został opisany na platformie Rural Pact Community Platform jako przykład dobrej praktyki w zakresie rozwoju inteligentnych wsi. To ważne wyróżnienie, ponieważ pokazuje, że działania realizowane lokalnie, w małej społeczności, mogą być inspiracją również dla innych miejscowości w Polsce i Europie.
Pękowice są przykładem miejscowości, w której koncepcja Smart Village nie została potraktowana jako jednorazowy dokument, ale jako proces stopniowego wzmacniania lokalnej społeczności. Od 2021 roku rozwijany jest tam model oparty na diagnozie potrzeb, konsultacjach z mieszkańcami, wspólnym planowaniu, angażowaniu lokalnych liderów, organizacji społecznych i wolontariuszy oraz konsekwentnym wdrażaniu kolejnych inicjatyw.
Istotą tego podejścia jest połączenie lokalnego przywództwa z uporządkowaną metodą pracy. Mieszkańcy i lokalni liderzy wskazują potrzeby, pomysły i priorytety, a zespół Fundacji Socjometr wspiera ten proces narzędziami, metodologią i doświadczeniem w planowaniu rozwoju lokalnego. Dzięki temu Smart Village nie jest abstrakcyjnym hasłem, ale praktycznym sposobem organizowania współpracy i przekładania pomysłów na konkretne działania.
W Pękowicach rozwijane były m.in. działania społeczne, kulturalne, edukacyjne, środowiskowe, infrastrukturalne i cyfrowe. Ważnym elementem modelu jest elastyczne poszukiwanie finansowania — z programów krajowych, środków regionalnych, funduszy środowiskowych, budżetów lokalnych oraz wkładu prywatnego. Takie podejście pozwala małej miejscowości działać stopniowo i wykorzystywać różne szanse rozwojowe, zamiast czekać na jedno duże źródło finansowania.
Szczególne znaczenie ma również cyfrowy wymiar działań. W Pękowicach rozwijane są rozwiązania usprawniające korzystanie z lokalnej infrastruktury i wspierające zarządzanie wspólnymi zasobami. Pokazuje to, że inteligentna wieś to nie tylko nowoczesne technologie, ale przede wszystkim umiejętne łączenie tradycji, aktywności mieszkańców i praktycznych narzędzi odpowiadających na lokalne potrzeby.
Opis dobrej praktyki podkreśla także znaczenie ciągłości procesu. Smart Village nie kończy się na przygotowaniu koncepcji. To stały cykl rozmowy z mieszkańcami, projektowania działań, szukania finansowania, wdrażania inicjatyw i wyciągania wniosków z kolejnych doświadczeń. Właśnie ta konsekwencja sprawia, że lokalne działania mogą realnie wpływać na jakość życia mieszkańców.
Publikacja na Rural Pact Community Platform jest dla naszego zespołu ważnym potwierdzeniem, że wypracowany model ma znaczenie nie tylko lokalne, ale także szersze — jako przykład metody pracy z mieszkańcami, którą można rozwijać w innych wsiach i gminach. Do czerwca 2026 roku Fundacja Socjometr przygotowała już 40 koncepcji Smart Village w różnych częściach Polski i prowadziła działania szkoleniowe oraz doradcze dla praktyków rozwoju lokalnego.
Cieszymy się, że doświadczenia z Pękowic mogą inspirować inne społeczności. Wierzymy, że rozwój inteligentnych wsi powinien opierać się nie tylko na technologii, ale przede wszystkim na mieszkańcach, ich aktywności, lokalnej tożsamości, współpracy i gotowości do wspólnego działania.
Materiał na Rural Pact Community Platform: Rozwój Smart Village w praktyce: model Fundacji Socjometr w Pękowicach | Platforma Wspólnot Pakietu Wiejskiego